You are here

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ

Μύθοι και αλήθειες για τη στοματική υγιεινή 

Διαλύουμε τους μύθους γύρω από την προστασία των δοντιών για να χαμογελάς όχι μόνο γιατί θα έχεις υγιή δόντια αλλά και γιατί θα ξέρεις την αλήθεια και μόνο την αλήθεια για την προστασία τους.

Μύθος: Το πλύσιμο των δοντιών πρέπει να είναι η πρώτη μας κίνηση το πρωί και η τελευταία το βράδυ.
Αλήθεια: Το πλύσιμο των δοντιών δεν εξαρτάται από την ώρα της ημέρας αλλά από αν γίνεται με τη σωστή μεθοδολογία. Κανονικά, πρέπει να πλένεις τα δόντια σου οπωσδήποτε δύο φορές την ημέρα. Καλό είναι πάντως να μην κοιμηθείς χωρίς προηγουμένως να έχεις βουρτσίσει τα δόντια σου γιατί έτσι, δεν επιτρέπεις στα μικρόβια να στήσουν τις καταστροφικές αποικίες τους πάνω στην επιφάνεια των δοντιών σου.

Μύθος: Πρέπει να βουρτσίζουμε τα δόντια αμέσως μετά το φαγητό.
Αλήθεια: Μπορούμε να βουρτσίσουμε τα δόντια μας μετά τα γεύματα αλλά όχι αμέσως μετά. Χρειάζεται περίπου 30 λεπτά για να επανέλθει το στόμα σου από την όξινη κατάσταση, λόγω του φαγητού, σε αλκαλική. Αν τα βουρτσίσεις σε λιγότερο από μισή ώρα καταστρέφεις την αδαμαντίνη τους. Το καλύτερο που έχεις να κάνεις αμέσως μετά από ένα γεύμα είναι να πιεις νερό, ώστε να μειώσεις τα οξέα του στόματος.

Μύθος: Το πολύ συχνό βούρτσισμα των δοντιών βλάπτει το σμάλτο τους.
Αλήθεια: Εκείνο που μπορεί να βλάψει τα δόντια σου είναι η σκληρή οδοντόβουρτσα και η υπερβολή. Μπορείς αν θέλεις να πλένεις τα δόντια σου περισσότερες από 2-3 φορές την ημέρα χρησιμοποιώντας πάντοτε όμως μαλακή οδοντόβουρτσα. Το καλύτερο θα ήταν, βέβαια, να περιορίσεις την κατανάλωση ζάχαρης σε οποιαδήποτε μορφή.

Μύθος: Οι τσίχλες χαλάνε τα δόντια.
Αλήθεια: Οποιαδήποτε τροφή περιέχει ζάχαρη κάνει κακό στα δόντια. Ωστόσο, το μάσημα της τσίχλας βοηθά στην έκκριση σάλιου, που είναι ένας φυσικός μηχανισμός του οργανισμού για να καταπολεμά τα βακτήρια. Άλλωστε, μελέτη της Διεθνούς Ένωσης για την Οδοντιατρική Έρευνα έδειξε ότι η ξυλιτόλη, μία γλυκαντική ουσία που χρησιμοποιείται στις τσίχλες χωρίς ζάχαρη, μειώνει τα επίπεδα επιβλαβών βακτηρίων στο στόμα, καταπολεμώντας έτσι την οδοντική πλάκα. Θα μπορούσες, συνεπώς, να μασήσεις χωρίς ενοχές μια τσίχλα χωρίς ζάχαρη μετά από το γεύμα, να ξέρεις όμως ότι δεν αντικαθιστά το βούρτσισμα. Για καλύτερα αποτελέσματα προτίμησε τσίχλες με γεύση κανέλας. Μελέτες έχουν δείξει πως το έλαιο κανέλας μειώνει τα βακτήρια της στοματικής κοιλότητας. Βέβαια, οι τσίχλες πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο όχι μόνο γιατί το συνεχές μάσημα μπορεί να κουράσει τους αδένες σου αλλά και γιατί κάποια συστατικά τους – σε μεγάλες ποσότητες- μπορεί να προκαλέσουν στομαχικά προβλήματα.

Μύθος: Η οδοντογλυφίδα καθαρίζει εξίσου καλά με το οδοντικό νήμα.
Αλήθεια: Το οδοντικό νήμα είναι μια ειδική – συνήθως μεταξωτή - κλωστή που απομακρύνει τα υπολείμματα των τροφών και την πλάκα από την επιφάνεια των δοντιών αλλά κυρίως ανάμεσα στα δόντια. Είναι το μόνο - μαζί με τα μεσοδόντια βουτσάκια - ενδεδειγμένο οδοντιατρικά για την απομάκρυνση της μικροβιακής πλάκας που έχει σχηματιστεί ανάμεσα στα δόντια. Οι οδοντογλυφίδες μπορεί να βοηθούν με παρόμοιο τρόπο – σε περίπτωση που δεν έχεις μαζί σου νήμα – αλλά καλό είναι να τις αποφεύγεις όχι μόνο γιατί δεν καθαρίζουν τόσο αποτελεσματικά όσο το νήμα αλλά και γιατί μπορούν πολύ εύκολα να τραυματίσουν τα ούλα.

Μύθος: Το οδοντικό νήμα πληγώνει τα ούλα.
Αλήθεια: Το οδοντικό νήμα είναι τόσο απαραίτητο για την υγιεινή των δοντιών σου όσο και η οδοντόβουρτσα. Αν τα ούλα σου ματώνουν κάθε φορά που το χρησιμοποιείς σημαίνει είτε ότι δεν το χρησιμοποιείς σωστά (ασκείς μάλλον έντονη πίεση κατά τη χρήση του) είτε ότι έχεις ουλίτιδα. Για αρχή κάνε πιο προσεκτικές κινήσεις, άλλαξε μάρκα νήματος και συμβουλέψου τον οδοντίατρό σου.

Μύθος: Αν βάζεις συχνά τα χέρια στο στόμα μπορεί να βγάλεις άφθες.
Αλήθεια: Άφθες είναι οι μικρές άσπρες ή κίτρινες πληγές που εμφανίζονται στο εσωτερικό του στόματος, κάτω από τη γλώσσα, στο μάγουλο ή και στα χείλη. Στην πραγματικότητα τα ακριβή αίτια της εμφάνισής τους δεν είναι γνωστά. Παράγοντες που θεωρείται ότι συμβάλλουν στην εμφάνιση αφθών είναι – μεταξύ άλλων - η έλλειψη βιταμινών και σιδήρου, το στρες, η κληρονομική προδιάθεση, μικρόβια της στοματικής κοιλότητας (όπως στρεπτόκοκκος), μικροτραυματισμοί στο στόμα, αλλεργίες σε τρόφιμα και φάρμακα. Για να έχεις το κεφάλι σου ήσυχο και το στόμα σου καθαρό (από άφθες), προσπάθησε να κάνεις ισορροπημένη διατροφή, να ελέγχεις το στρες, να πλένεις τα χέρια σου πριν το φαγητό και (φυσικά) να μην τα βάζεις στο στόμα σου (ούτε τα στυλό και τα μολύβια).

Μύθος: Είναι φυσιολογικό να ματώνουν που και που τα ούλα μου κατά το βούρτσισμα.
Αλήθεια: Όταν πλένεις σωστά τα δόντια σου δεν υπάρχει λόγος να ματώσουν. Συνεπώς, αν δεν φταίει το κακό βούρτσισμα, τότε είναι πιθανό να έχεις ουλίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των ούλων ή ακόμη χειρότερα περιοδοντίτιδα, κατάσταση στην οποία καταστρέφεται το οστό των γνάθων. Μην αμελήσεις λοιπόν να πας στον οδοντίατρο ή στον περιοδοντολόγο γιατί η επιδείνωση της κατάστασης οδηγεί σε πρήξιμο των ούλων και απομάκρυνσή τους από τα δόντια καθώς και τη δημιουργία κενών ανάμεσά τους (για να μη μιλήσουμε για την κακή αναπνοή λόγω ουλίτιδας). Σε πολύ προχωρημένο στάδιο η περιοδοντίτιδα οδηγεί σε απώλεια των δοντιών.

Μύθος: Επιχείλιο έρπη βγάζουν μόνο τα άτομα που έχουν πολύ στρες.
Αλήθεια: Ο επιχείλιος έρπης είναι μόλυνση από ιό που εκδηλώνεται σαν φουσκάλα (με πύον) στα χείλια. Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι σε κάποια φάση της ζωής τους είναι πιθανόν να εμφανίσουν επιχείλιο έρπητα αλλά όχι μόνο σε περιόδους έντονους στρες. Μπορεί να προκύψει κάθε φορά που πέφτουν οι άμυνες του οργανισμού σου (κρυολόγημα, γρίπη, κόπωση), όταν έχεις περίοδο ή έχεις εκτεθεί πολύ στην ηλιακή ακτινοβολία. Βέβαια, μπορεί να κολλήσεις και από το φίλο σου (μέσω του φιλιού), από μολυσμένες πετσέτες προσώπου ακόμα και από χρησιμοποιημένο κραγιόν.

Μύθος: Η δυσάρεστη αναπνοή οφείλεται συνήθως στην κατανάλωση δύσοσμων τροφών.
Αλήθεια: Σίγουρα οφείλεται και σε τροφές με έντονη οσμή, όπως το σκόρδο και το κρεμμύδι, αλλά αυτό συμβαίνει μόνο περιστασιακά (όταν τις καταναλώνεις). Βασική αιτία της... μόνιμης κακοσμίας του στόματος είναι η ουλίτιδα, η οποία αντιμετωπίζεται με τη βοήθεια του οδοντιάτρου. Δυσάρεστη αναπνοή θα έχεις και αν δεν πλένεις σωστά και συχνά τα δόντια σου (2 φορές την ημέρα), αν δεν λαμβάνεις τακτικά γεύματα (γιατί δεν θα παράγεται τακτικά σάλιο που λειτουργεί ως φυσικό καθαριστικό του στόματος) ή αν δεν πίνεις αρκετό νερό. Σε κάποιες περιπτώσεις, η κακοσμία (ειδικά η χρόνια) μπορεί να είναι ενδεικτική παθήσεων όπως ο διαβήτης. Γι' αυτό, αν το πρόβλημα επιμένει, συμβουλεύσου και έναν παθολόγο.

Μύθος: Τα γλυκά χαλάνε τα δόντια, ανεξάρτητα από το πότε τα τρώμε.
Αλήθεια: Τα γλυκά μπορούν να γίνουν περισσότερο ή λιγότερο καταστροφικά για τα δόντια, ανάλογα με το πότε τα καταναλώνεις. Είναι καλύτερα να φας ένα γλυκό κατά τη διάρκεια του κύριου γεύματος (ή αμέσως μόλις το ολοκληρώσεις) από το να το φας ανάμεσα στα γεύματα γιατί η αυξημένη έκκριση σάλιου κατά τη λήψη γεύματος μπορεί να μειώσει τα καταστροφικά οξέα που προκαλούν τα σάκχαρα. Επίσης, αν βάζεις ζάχαρη στον καφέ σου, προσπάθησε να τον καταναλώσεις σχετικά γρήγορα και να μην τον πίνεις γουλιά γουλιά επί ώρες. Αν δεν βάζεις ζάχαρη, μπορείς να τον καταναλώσεις με το πάσο σου.

Μύθος: Δεν είναι αναγκαία η επίσκεψη στον οδοντίατρο αν δεν υπάρχει ενόχληση.
Αλήθεια: Μην περιμένεις να πας στον οδοντίατρο όταν σε πιάσει πονόδοντος. Το ζητούμενο είναι να προλάβεις το κακό. Η επίσκεψη στον οδοντίατρο πρέπει να γίνεται κάθε 6 με 12 μήνες, ακόμα κι αν δεν έχεις κάποια ενόχληση. Άλλωστε, ακόμα κι αν ο γιατρός δεν εντοπίσει κάτι ανησυχητικό, θα σου κάνει καθαρισμό, που είναι απαραίτητος για την απομάκρυνση της πέτρας και της μικροβιακής πλάκας.

 Μύθος: Δεν έχει σημασία πως πλένουμε τα δόντια. Αρκεί να τα πλένουμε.
Αλήθεια: Και βέβαια έχει σημασία. Με το βούρτσισμα απομακρύνεις την οδοντική πλάκα, δηλαδή το λεπτό στρώμα από υπολείμματα μικροβίων και σακχάρων που συσσωρεύονται πάνω στα δόντια. Αν δεν το κάνεις σωστά, τα δόντια σου θα είναι εκτεθειμένα στην τερηδόνα και την ουλίτιδα. Ποιος είναι ο σωστός τρόπος; Τοποθέτησε την οδοντόβουρτσα στο σημείο ένωσης των δοντιών με τα ούλα, με μια κλίση 45 μοιρών προς τα ούλα. Κάνε κυκλικές κινήσεις χωρίς να μετακινείς την οδοντόβουρτσα από τη συγκεκριμένη περιοχή. Βούρτσιζε όλες τις επιφάνειες των δοντιών σου, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών, των εσωτερικών και των μασητικών οδοντικών επιφανειών. Μην εφαρμόζεις πολλή δύναμη κατά την χρήση της οδοντόβουρτσας. Δεν χρειάζεται μεγάλη δύναμη για να απομακρύνεις την οδοντική μικροβιακή πλάκα από τα δόντια σου. Το έντονο βούρτσισμα μπορεί να τραυματίσει τα ούλα. Το μυστικό δεν είναι η δύναμη αλλά η σωστή τεχνική. Μην παραλείψεις να βουρτσίσεις ελαφρά την γλώσσα σου για την απομάκρυνση των μικροβίων που προκαλούν δυσάρεστη αναπνοή. Όλη αυτή η διαδικασία δεν πρέπει να διαρκεί λιγότερο από 2 λεπτά.

Μύθος: Όλες οι τροφές αφήνουν υπολείμματα και επιβαρύνουν τα δόντια.
Αλήθεια: Δυστυχώς, δεν υπάρχουν τροφές που θεραπεύουν την τερηδόνα. Υπάρχουν όμως τροφές που λειτουργούν σαν φυσική οδοντόβουρτσα (όταν δεν έχεις μαζί σου την πλαστική). Τέτοιες είναι τα σκληρά φρούτα και λαχανικά, όπως τα μήλα και τα καρότα ενώ κάποια άλλα όπως το μπρόκολο, το σπανάκι και το μαρούλι δημιουργούν ένα φυσικό κάλυμμα στα δόντια που τα προφυλάσσει από τροφικούς λεκέδες. Επίσης, έρευνες έδειξαν ότι μια ουσία που περιέχεται στα κράνμπερις (ένα είδος μούρου) αποτρέπει τα βακτήρια από το να επικαθίσουν στα δόντια και μειώνει έτσι την εναπόθεση πλάκας κατά 80%. Επειδή δεν είναι εύκολο να βρεις φρέσκα κράνμπερις στην Ελλάδα, μπορείς να αγοράσεις αποξηραμένα.

Μύθος: Αν έχω σφράγισμα στα περισσότερα δόντια, τότε δεν κινδυνεύουν πια.
Αλήθεια: Δυστυχώς αυτό δεν ισχύει. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι μετά το σφράγισμα δεν θα υπάρξει ποτέ ξανά πρόβλημα στο συγκεκριμένο δόντι

Μύθος: Οι γονείς μου έχουν γερά δόντια. Άρα έχω κι εγώ.
Αλήθεια: Μπορεί η κληρονομικότητα να παίζει ένα μικρό ρόλο στην καλή υγεία των δοντιών αλλά αν τρως γλυκά, δεν προσέχεις τη στοματική σου υγιεινή και δεν επισκέπτεσαι συχνά τον οδοντίατρο, το πιθανότερο είναι ότι κάποια στιγμή τα δόντια σου θα εμφανίσουν προβλήματα.

Μύθος: Ο χυμός λεμονιού λευκαίνει τα δόντια
Αλήθεια: Μπορεί ο χυμός λεμονιού να κάνει ανταύγειες στα μαλλιά αλλά δεν αποτελεί φυσική λευκαντική ουσία για τα δόντια. Αντίθετα, επειδή είναι όξινος, διαβρώνει την επιφάνεια των δοντιών (γι΄ αυτό τα νιώθεις περίεργα στιφά αν φας πολύ λεμόνι).

Μύθος: Το στοματικό διάλυμα κάνει καλό στα δόντια.
Αλήθεια: Μπορεί σε συνδυασμό όμως πάντοτε με την οδοντόβουρτσα να συμβάλει στην προστασία των δοντιών από πλάκα, ουλίτιδα και τερηδόνα αρκεί αν μην περιέχει αλκοόλ γιατί τότε ξηραίνει τη στοματική κοιλότητα, ευνοώντας έτσι την ανάπτυξη βακτηρίων. Επιπλέον, το αλκοόλ περιέχει ζάχαρη και μπορεί να "θρέψει" τα βακτήρια του στόματος. Πάντως, πρέπει να συμβουλευτείς τον οδοντίατρό σου για το είδος του στοματικού διαλύματος που θα χρησιμοποιήσεις γιατί κάποια από αυτά είναι πολύ ισχυρά και δεν ενδείκνυνται για καθημερινή χρήση.

Μύθος: Η ορθοδοντική είναι αποτελεσματική μόνο στα παιδιά.
Αλήθεια: Ορθοδοντική θεραπεία μπορεί να γίνει αποτελεσματικά σε οποιαδήποτε ηλικία. Ποτέ δεν είναι αργά για να ισιώσεις στραβά, στριμωγμένα ή αραιά δόντια, προεξέχουσα άνω ή κάτω γνάθο, προγναθισμό κλπ. Και μάλιστα υπάρχουν πια εξελιγμένες μέθοδοι και υλικά που κάνουν τα σιδεράκια (σχεδόν) αόρατα.

Τροφές παγίδες
Αν θέλεις να διατηρήσεις τα δόντια σου υγιή και λευκά όσο γίνεται περισσότερο, απόφυγε ουσίες που τα κιτρινίζουν όπως ο καφές και κόψε το κάπνισμα. Προσπάθησε να πλύνεις σχετικά σύντομα τα δόντια σου και μετά από την κατανάλωση τροφών με φυσικές χρωστικές όπως τα παντζάρια, τα κεράσια, το κόκκινο κρασί και τα αναψυκτικά τύπου κόλα. Το ίδιο πρέπει να κάνεις και μετά την κατανάλωση όχι μόνο γλυκών αλλά και μαλακών αμυλούχων τροφών όπως οι πατάτες, τα αρτοσκευάσματα και τα ζυμαρικά γιατί αφήνουν πολλά ένοχα υπολείμματα στα δόντια. Απόφυγε και τις καραμέλες, που λιώνουν σιγά σιγά και παραμένουν περισσότερη ώρα στο στόμα.

Δόντι ανοιχτήρι
Μην τρως τα νύχια σου, μην σπας αμύγδαλα, μη μασάς το στυλό και μην ανοίγεις καπάκια μπουκαλιών ή άλλες συσκευασίες με τα δόντια σου γιατί καταστρέφεις το σμάλτο τους και αφήνεις ακάλυπτη την οδοντίνη τους. Η οδοντίνη είναι το εσωτερικό υλικό τους, που είναι πιο μαλακό και ευαίσθητο και δημιουργεί ρωγμές και μικρά σπασίματα.

Τρίζουν αλλά όχι από καθαριότητα
Αν όσοι κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο με εσένα σου πουν ότι τρίζεις τα δόντια σου κατά τη διάρκεια της νύχτας, πες το στον οδοντίατρό σου. Το τρίξιμο των δοντιών μπορεί να προκαλέσει φθορά στο σμάλτο τους, να τα κάνει πιο ευαίσθητα, να αλλοιώσει τη σύγκλεισή τους αλλά και να οδηγήσει σε ουλίτιδα. Ο γιατρός θα κρίνει αν πρέπει να σου χορηγήσει οδοντικό νάρθηκα για να αποτρέψει το τρίξιμο. Πάντως, επειδή αυτή η συνήθεια αποδίδεται σε ψυχολογικούς παράγοντες και άχγος, σκέψου μήπως ήρθε ο καιρός να χαλαρώσεις και να ανακαλύψεις την πηγή του κακού.